Okült Uyanış (19. Yüzyıl)

Okült Uyanış (19. Yüzyıl)

Giriş

300 yılı aşkın süre tarot yalnızca bir kart oyunuydu. Sonra, 18. yüzyılın sonlarında dikkate değer bir şey oldu: Fransız okültistler bu oyun kartlarına baktı ve onlarda gizli ezoterik bir bilgelik gördü. Bu yeniden tahayyül, tarotu eğlenceden ruhsal uygulamaya dönüştürdü — tarotu bugün nasıl kullandığımızı tanımlayan bir değişim.

Bu tarihi anlamak çok önemlidir; çünkü gerçekten kadim olanın (çok azı) ile 19. yüzyıl mistiklerinin yaratıcı biçimde uydurduklarının (hayli çoğu) ayrımını ortaya koyar. İkisi de geçerlidir, ama farkı bilmek bizi gerçeğe bağlı tutar.

Antoine Court de Gébelin (1781)

Dönüşüm, 1781'de "Le Monde Primitif" (İlkel Dünya) adlı eseri yayımlayan Fransız Protestan vaiz ve mason Antoine Court de Gébelin ile başladı. VIII. ciltte tarot kartlarına bir deneme ayırarak olağanüstü iddialarda bulundu:

Kuramı: tarot kartları, Mısırlı rahiplerin bilgeliğini simgesel imgelerde şifreleyen kadim bir Mısır "Thoth Kitabı"nın kalıntılarıydı.

Cazibesi: bu, Mısır tutkusunun (egiptomani) çağıydı. Daha 1781'den önce Aydınlanma Avrupası, Cizvit bilgin Athanasius Kircher'in spekülatif yazıları gibi kaynaklarla beslenen bir kadim Mısır hayranlığı içindeydi. Hiyeroglifler henüz çözülmemişti; bu da anlamları üzerine dizginsiz spekülasyonlara olanak tanıyordu. Napolyon'un Mısır seferi (1798) ve Reşit Taşı'nın keşfi daha sonra geldi ve Mısır mitini daha da güçlendirdi.

Gerçek: Court de Gébelin tamamen yanılıyordu. Tarihsel araştırmadan artık bildiğimiz gibi tarot, kadim Mısır'da değil, 15. yüzyıl İtalya'sında doğdu. Hiçbir Mısır bağlantısı yoktur.

Etkisi: tarihsel olarak yanlış olmasına rağmen kuramı fazlasıyla etkili oldu. Tarota mistik bir soyağacı kazandırdı ve kartların çözülmeyi bekleyen kadim bir bilgelik barındırdığını ileri sürdü.

Jean-Baptiste Alliette (Etteilla) (1785)

Tarotu (üzerine yalnızca kuram üretmek yerine) gerçekten falcılık için kullanan ilk kişi, adını tersten okuyarak "Etteilla" takma adını yaratan Jean-Baptiste Alliette'ydi.

Yenilik: Etteilla, özellikle falcılık için tasarlanmış ilk tarot destesini yarattı (1789); Marsilya desenini, kartların üzerine falcılık anlamları eklemek için değiştirdi.

Yöntem: ayrıntılı kart yorumu sistemleri, astrolojik karşılıklar ve açılım düzenleri geliştirdi.

Etkisi: Etteilla'nın yaklaşımı Fransa'da popülerdi ve tarotu bir falcılık aracı olarak yerleştirdi. Ancak sistemi son derece kendine özgüydü ve baskın gelenek hâline gelmedi.

Éliphas Lévi (1810-1875)

Tarot okültizminin en etkili figürü, "Éliphas Lévi" adıyla yazan Alphonse Louis Constant'tı. Katolik ruhban okuluna girmiş ancak rahiplik takdisinden önce ayrılıp okültizme yönelmiş eski bir ilahiyat öğrencisi olan Lévi, modern tarotun üzerine kurulduğu kavramsal çerçeveyi oluşturdu.

Temel yenilik: Lévi, 22 Büyük Arkana'yı İbrani alfabesinin 22 harfiyle ilişkilendirdi.

Bunun önemi: Kabala'da (Yahudi mistisizmi) İbrani harfleri kutsaldır ve derin simgesel anlamlar taşır. Lévi, tarotu İbrani harflerine bağlayarak ona yapılandırılmış ezoterik bir sistem kazandırdı.

Diğer bağlantılar: tarotu ayrıca şunlarla ilişkilendirdi:

• Dört element (Ateş, Su, Hava, Toprak)
• Astrolojik burçlar ve gezegenler
• Simya simgeciliği
• Hristiyan mistisizmi

İşin püf noktası: bu bağlantılar tarihsel gerçekler değil, yaratıcı icatlardı. Ama entelektüel açıdan parlaktılar ve tutarlı bir simgesel dil yarattılar.

Etkisi: Lévi'nin eseri İngilizceye çevrildi ve Golden Dawn'ın tarot sisteminin temeli oldu; bu da sırasıyla Waite ve Crowley'i etkiledi.

Papus (Gérard Encausse) (1865-1916)

Bir başka önemli Fransız okültist olan Papus (Gérard Encausse), Lévi'nin çalışmasını sürdürdü ve tarotu ezoterik çevrelerde yaygınlaştırdı.

Başlıca eseri: tarotu okült bilginin eksiksiz bir sistemi olarak sunan "Çingenelerin Tarotu" (1889).

Katkısı: Papus, çeşitli okült gelenekleri (Kabala, astroloji, numeroloji, simya) sentezledi ve tarotun birleştirici bir çerçeve olarak nasıl işleyebileceğini gösterdi.

Mirası: kitapları çokça okundu ve Fransa'da ve ötesinde okült tarotun gelişimini etkiledi.

Golden Dawn Hermetik Tarikatı (1888)

Golden Dawn Hermetik Tarikatı olarak bilinen Britanyalı okült cemiyet, Fransız okültistlerin fikirlerini aldı ve onları daha da sistemleştirdi.

Yenilik: şimdiye dek yapılmış en ayrıntılı tarot karşılıklarını oluşturdu:

• Her kart belirli İbrani harflerine, astrolojik burçlara/gezegenlere, Kabalistik yollara, elementlere ve dahasına bağlandı
• Her kart için renk skalaları
• Kartlar için ritüel kullanımlar
• Ayrıntılı simgesel atıflar

Kilit isimler: MacGregor Mathers, A.E. Waite, Aleister Crowley ve diğerleri — hepsi tarotu Golden Dawn sistemi aracılığıyla öğrendi.

Etkisi: Golden Dawn sistemi, İngilizce konuşulan dünyada ezoterik tarotun baskın çerçevesi oldu (ve öyle kaldı). Çoğu modern tarot kitabı, çoğu zaman farkında olmadan Golden Dawn karşılıklarına başvurur.

Neyin İcat Edildiği vs. Neyin Geleneksel Olduğu

1. yüzyıl okültistlerinin ne yarattığını, öncesinde neyin var olduğuna karşı anlamak önemlidir:

Geleneksel (1781 öncesi):

• 78 kartlık yapı
• Büyük Arkana'nın arketipsel görselleri
• Toplumsal sınıfları temsil eden dört takım
• Kart oyunu olarak kullanımı

İcat edilmiş (1781-1900):

• Mısır kökenleri (asılsız)
• İbrani harfi karşılıkları
• Ayrıntılı astrolojik atıflar
• Kabalistik Hayat Ağacı bağlantıları
• Belirli falcılık anlamları
• Okült ritüel kullanımlar

Bunun önemi: modern tarot, Rönesans sanatının, 19. yüzyıl okültizminin ve 20. yüzyıl psikolojisinin güzel bir kaynaşmasıdır. Neyin kadim, neyin modern olduğunu anlamak, iki akımı da birbirine karıştırmadan takdir etmemize yardımcı olur.

Tarotun Amacındaki Değişim

1781 öncesi: eğlence, kumar, sosyal oyun

1900 sonrası: ruhsal uygulama, falcılık, öz-düşünüm, okült çalışma

Bu dönüşüm, oyunların tarihinde eşi görülmemiştir. Satrancın ya da oyun kartlarının aniden başlıca ruhsal araçlara dönüştüğünü hayal et. Tarotun başına gelen esasen budur.

Sonuç

1. yüzyıl okült uyanışı, bugün bildiğimiz tarotu icat etti. Court de Gébelin ona mitsel bir köken hikâyesi verdi. Lévi ona simgesel bir yapı verdi. Golden Dawn ona ayrıntılı karşılıklar verdi. Ve bu yaratıcı icatlar kalıcı oldu.

Bu, modern tarotu "sahte" yapmaz — onu yaşayan, sürekli evrilen bir gelenek kılar. Semboller işe yarar; çünkü gerçek arketiplere dokunurlar ve nesiller boyu uygulayıcı onlara anlam yüklemiştir.

Bu tarihi anlamak bizi dürüst tutar. Hem gerçek kökenleri (İtalyan oyun kartları) hem de ezoterik katmanı (Fransız ve Britanyalı okültizm) birbirine karıştırmadan onurlandırabiliriz. Hangisinin hangisi olduğunu bildiğimiz sürece, tarotta hem gerçeğin hem de mitin yeri vardır.